Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu được công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia theo Quyết định số 06/2007/QĐ-BVHTTDL ngày 27/8/2007 của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch.
Ảnh: Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu
Với không gian thoáng đãng, kiến trúc đậm nét cổ truyền độc đáo, Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu thực sự là di sản giữa lòng thành phố. Đây là nơi tế tự một nhân vật lịch sử nổi tiếng của quê hương An Hải. Đó là Thoại Ngọc Hầu - Nguyễn Văn Thoại, một danh tướng lừng lẫy trong Nam ngoài Bắc, được người dân An Giang tôn kính như một vị Thần. Với công lao to lớn trong suốt nửa thế kỷ cống hiến của mình, tên tuổi của Nguyễn Văn Thoại - Thoại Ngọc Hầu (1761- 1829) đã gắn liền với tên sông, tên núi, làm rạng danh cho quê hương, cho dân tộc.
Danh thần Thoại Ngọc Hầu - Nguyễn Văn Thoại (1761- 1829)
Nhằm phát huy giá trị của di tích và để xứng đáng với công lao to lớn của Thoại Ngọc Hầu, đầu năm 2008, UBND thành phố Đà Nẵng đầu tư xây dựng công trình phục hồi, tôn tạo di tích trên diện tích 4.250m2, tổng kinh phí đầu tư gần 7 tỷ đồng từ nguồn vốn Bảo tồn di sản văn hóa dân tộc, với nhiều hạng mục như: Đền thờ, tượng danh nhân Nguyễn Văn Thoại, mộ Hà Thị Thân và Trần Quang Diệu, bàn thờ Tiền hiền và Hậu hiền, tả vu, hữu vu, hồ nước, tôn tạo cảnh quan sân vườn, xây tường rào…
Ảnh: Cuối tháng 3/2009, Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu đã hoàn thành việc nâng cấp với kinh phí gần 7 tỷ đồng trong khuôn viên rộng 4.250m2.
Từ bên ngoài nhìn vào là hồ bán nguyệt rộng và cây đa cổ sum suê. Bên phải khuôn viên là bốn ngôi mộ của vợ, chồng, cha mẹ Bà Thân dựng một nhà bái chung; phía sau là phần nhà bia ghi công nghiệp của Thoại Ngọc Hầu. Bên trái khuôn viên là lăng mộ của Trần Quang Diệu được cải táng và đưa vào khuôn viên năm 2002; tiếp sau là tượng bán thân của Thoại Ngọc Hầu cao 1,2 mét nặng gần 1 tấn, quay về hướng Đông.
Hồ bán nguyệt rộng lớn với cây đa cổ sum suê
Tượng bán thân Thoại Ngọc Hầu
Nhà bia ghi công nghiệp của Danh thần Thoại Ngọc Hầu - Nguyễn Văn Thoại
Phần chính diện và hậu tẩm của nhà thờ rộng khoảng 160m2, được thiết kế, tôn tạo theo lối đình cổ. Bàn thờ Thoại Ngọc Hầu nằm trong trung tâm chính điện có tượng và bài vị. Hai bên hương án là bài vị của nhị vị phu nhân. Bài vị của Thoại Ngọc Hầu ghi “Thống chế Án thủ Châu Đốc đồn; lãnh Bảo hộ Cao Miên quốc ấn, kiêm quản Hà Tiên trấn biên vụ, gia nhị cấp kỷ lục tứ thứ; truy tặng Tướng quân; Trụ quốc Đô thống, Thụy võ khác, được truy tặng Tráng Võ”. Tạm dịch: Tướng quân, Trụ quốc Đô thống. Được gia nhị cấp và kỷ lục lần thứ tư, là Thống chế giữ đồn Châu Đốc, lãnh ấn Bảo hộ nước Cao Miên, kiêm quản việc biên cảnh trấn Hà Tiên.
Quang cảnh gian chính diện Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu
Bàn thờ Thoại Ngọc Hầu nằm trung tâm chính diện có tượng và bài vị
Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu không chỉ là địa chỉ lý tưởng để giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau mà còn là điểm tham quan, nghiên cứu cho du khách khi đến Đà Nẵng.
Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu được công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia vào năm 2007